Zo bescherm je je onderneming als directeur-grootaandeelhouder tijdens een echtscheiding

Als directeur-grootaandeelhouder heb je je bedrijf vaak met veel inzet opgebouwd. Het is niet zomaar een bezitting. Het is je inkomen, je toekomst en misschien wel je levenswerk. Als jullie dan besluiten te scheiden, komt er meteen een grote vraag op tafel: wat gebeurt er met het bedrijf?

Die vraag is begrijpelijk en ook urgent. Want een scheiding raakt niet alleen jullie privésituatie, ze raakt ook je onderneming, je medewerkers en soms zelfs je klanten. Ik zie bij veel dga's dat ze zich hier niet goed op hebben voorbereid, en dat maakt een toch al moeilijke periode nog zwaarder. Gelukkig zijn er concrete stappen die je kunt zetten om je bedrijf te beschermen, zonder de scheiding onnodig te laten escaleren.

Wat er op het spel staat als DGA bij een scheiding

Als directeur-grootaandeelhouder bezit je aandelen in je eigen bv. Die aandelen vertegenwoordigen de waarde van je bedrijf. Afhankelijk van jullie huwelijksvermogensrecht kunnen die aandelen onderdeel zijn van wat jullie samen moeten verdelen.

Wil je scheiden in gemeenschap van goederen, dan moet je weten dat de aandelen in principe in die gemeenschap vallen. Dat betekent dat je partner mede-eigenaar is van de helft van de waarde. Ben je getrouwd met huwelijkse voorwaarden, dan is het afhankelijk van wat jullie destijds hebben afgesproken. Maar zelfs dan kunnen er vergoedingsrechten ontstaan die je partner een claim geven op een deel van de ondernemingswaarde.

Een voorbeeld: stel dat je bv een waarde heeft van achthonderdduizend euro. Bij een gemeenschap van goederen heeft je partner recht op de helft van die waarde, dus vierhonderdduizend euro. Dat bedrag moet ergens vandaan komen. Dat kan leiden tot een gedwongen uitkoop, of in het ergste geval tot verkoop van het bedrijf.

De rol van huwelijkse voorwaarden bij de bescherming van je bedrijf

Huwelijkse voorwaarden zijn een van de krachtigste instrumenten om je bedrijf te beschermen. Als jullie ze al hebben, is het belangrijk om te begrijpen wat er precies in staat. Niet alle huwelijkse voorwaarden zijn hetzelfde.

Sommige regelingen bevatten een verrekenbeding. Dat betekent dat jullie tijdens het huwelijk overgespaarde inkomsten periodiek moeten verrekenen. Als jullie dat nooit hebben gedaan, en dat is heel gebruikelijk, dan kan bij een scheiding alsnog een grote afrekening volgen. Een slapend verrekenbeding kan dus onaangenaam verrassen, ook als je dacht goed beschermd te zijn.

Heb je nog geen huwelijkse voorwaarden en zijn jullie getrouwd in gemeenschap van goederen, dan is het tijdens het huwelijk wijzigen van de huwelijkse voorwaarden nog mogelijk via de notaris. Dat kan niet zomaar achteraf worden teruggedraaid, maar het is een optie om op tijd te regelen. Ik adviseer altijd om dit samen met een notaris en een financieel scheidingsspecialist te bespreken.

Hoe je de continuïteit van je bedrijf borgt tijdens het scheidingsproces

Een scheiding duurt soms maanden, soms langer. In die periode moet je bedrijf gewoon doordraaien. Klanten wachten niet, facturen moeten betaald worden en medewerkers hebben zekerheid nodig. Dat vraagt om rust en helderheid in de bedrijfsvoering, ook als er privé veel speelt.

Wat ik in de praktijk meegeef, is om de scheiding en het bedrijf zo veel mogelijk gescheiden te houden. Laat zakelijke beslissingen niet beïnvloeden door privé-emoties. Zorg dat je boekhouding volledig op orde is, want die wordt bij een scheiding met een bv altijd uitgeplozen. Een accountant of adviseur die je hierin ondersteunt, is in deze fase geen luxe maar een noodzaak.

Als je partner ook werkzaam is in de onderneming, maak dan duidelijke afspraken over de rolverdeling tijdens het scheidingstraject. Dat voorkomt verwarring en onrust, zowel intern als extern. Bij Het Scheidingscollectief begeleiden we ook dit soort situaties, waarbij we helpen om werkbare afspraken te maken die de onderneming stabiel houden.

Bedrijfswaardering: de basis van een eerlijke verdeling

Om te kunnen bepalen wat er verdeeld moet worden, is een bedrijfswaardering nodig. Die waardering legt de economische waarde van je onderneming vast op het moment van scheiding. Het is een technisch proces, maar de uitkomst heeft enorme praktische gevolgen.

Er zijn meerdere methoden om een bv te waarderen. De meest gebruikte bij scheidingen zijn de rentabiliteitsmethode, waarbij toekomstige winstcapaciteit centraal staat, en de intrinsieke waarde, waarbij het eigen vermogen wordt gebruikt als basis. Welke methode het meest passend is, hangt af van jouw specifieke situatie en sector.

Stel dat jij een technisch adviesbureau hebt met vijf medewerkers en een stabiele omzet. Dan is de rentabiliteitsmethode waarschijnlijk relevanter dan de intrinsieke waarde, omdat de toekomstige winstgevendheid de echte waarde weerspiegelt. Een objectieve deskundige, zoals een register valuator, stelt dit vast. Jullie kunnen samen één deskundige aanwijzen, wat kosten bespaart en de kans op conflict verkleint.

Uitkoop of alternatieven: wat zijn jullie opties

Als de aandelen onderdeel zijn van wat jullie verdelen, zijn er globaal drie uitkomsten mogelijk. De eerste is dat jij je partner uitkoopt, waarbij je een bedrag betaalt ter waarde van het aandeel van je partner in de onderneming. De tweede optie is dat jullie afspreken dat je partner een deel van de aandelen krijgt, al is dat in de praktijk zelden wenselijk. De derde mogelijkheid is dat het bedrijf wordt verkocht en de opbrengst wordt verdeeld.

Uitkoop is voor de meeste dga's de meest logische keuze, maar dat brengt een praktisch probleem met zich mee: waar haal je het geld vandaan? Het geld zit immers in het bedrijf, niet op je privérekening. Een oplossing kan zijn om een lening aan te gaan, dividend uit te keren, of een betalingsregeling met je partner af te spreken. Dit vraagt om maatwerk en goede financiële begeleiding.

Ik zie in de praktijk dat koppels hier creatieve oplossingen voor vinden als ze bereid zijn om samen te zoeken naar wat werkt. Dat is precies waar goede begeleiding het verschil maakt. Het hoeft geen gevecht te worden.

Fiscale gevolgen die je niet wilt missen

Een scheiding als dga heeft ook fiscale gevolgen die je niet over het hoofd mag zien. Denk aan de overdracht van aandelen, het uitkeren van dividend om een uitkoopsom te financieren of de wijziging van je DGA-salaris in relatie tot alimentatieberekeningen.

Als jij aandelen overdraagt aan je partner in het kader van de scheiding, kan dat onder voorwaarden belastingvrij plaatsvinden. Maar als de aandelen worden verkocht aan een derde, betaal je belasting over de winst. Het verschil in belastingdruk kan aanzienlijk zijn, en het is een reden om alle opties zorgvuldig te bekijken voor jullie een beslissing nemen.

Alimentatie is een ander punt. Als dga kun je jezelf een lager salaris uitkeren dan de winst van je bedrijf rechtvaardigt. Bij de berekening van draagkracht voor alimentatie wordt echter gekeken naar het werkelijk beschikbare inkomen, inclusief winst en onttrekkingen. Dat kan de alimentatieverplichting flink verhogen. Dit is iets wat ik altijd vroeg in het traject bespreek, zodat jullie niet voor verrassingen komen te staan.

Veelgestelde vragen over de bescherming van je onderneming als dga bij een scheiding

Kan mijn partner mij dwingen het bedrijf te verkopen

In principe kan je partner je niet zomaar dwingen het bedrijf te verkopen. Maar als jullie getrouwd waren in gemeenschap van goederen en er geen andere manier is om de waarde te verdelen, kan een rechter in uiterste gevallen een regeling opleggen. Dat is een reden om er zelf tijdig uit te komen, met goede begeleiding.

Wat als mijn bedrijf verlies maakt op het moment van scheiding

Dan is de waarde van de aandelen mogelijk laag of zelfs negatief. Toch blijft een professionele waardering belangrijk, zodat er geen discussie ontstaat over de werkelijke situatie. Een waardering legt ook vast wat de schulden en verplichtingen zijn, zodat beiden weten waar ze aan toe zijn.

Mag ik tijdens de scheiding gewoon doorgaan met ondernemen

Ja, je mag gewoon doorgaan. Je hebt geen toestemming nodig van je partner voor de dagelijkse bedrijfsvoering. Maar grote beslissingen, zoals het aangaan van grote schulden of het verkopen van bedrijfsmiddelen, kunnen juridisch gevoelig liggen zolang de scheiding nog loopt. Bespreek dit met je begeleider voordat je stappen zet.

Jouw bedrijf verdient een heldere koers

Een scheiding als dga vraagt om meer dan alleen emotionele kracht. Het vraagt om financiële helderheid, juridisch inzicht en een goede strategie. Hoe eerder jullie samen stappen zetten, hoe groter de kans op een uitkomst die voor beiden werkt en waarbij het bedrijf intact blijft.

Bij Het Scheidingscollectief begeleid ik dga's en hun partners door dit hele traject. Van de eerste vragen tot de definitieve afspraken. Neem gerust contact op, dan kijken we samen wat jullie situatie vraagt.