Wat is een scheidingsconvenant en wie stelt het op?

Bij een scheiding komen veel zaken op jullie af. Een van de belangrijkste documenten die jullie daarbij nodig hebben, is het scheidingsconvenant. Maar wat staat er precies in, wie maakt het op en wat gebeurt er daarna? In dit artikel leggen we het helder uit.

Wat is een scheidingsconvenant precies?

Een scheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst tussen twee mensen die gaan scheiden. Daarin leggen jullie alle afspraken vast die horen bij de echtscheiding. Denk aan de verdeling van bezittingen en schulden, de afspraken over alimentatie en de regeling rondom de kinderen.

Het convenant is geen standaarddocument. Het is altijd persoonlijk en afgestemd op jullie situatie. Geen twee convenanten zijn hetzelfde, want geen twee scheidingen zijn hetzelfde.

Juridisch gezien heeft het convenant veel gewicht. Een rechter neemt het op in de scheidingsbeschikking. Daarna zijn de afspraken bindend voor jullie allebei. Dat is ook waarom het belangrijk is dat alles goed en volledig wordt opgesteld.

Wat staat er in een scheidingsconvenant?

De inhoud verschilt per situatie, maar er zijn onderwerpen die in vrijwel elk convenant terugkomen. Bij een echtscheiding staan er doorgaans afspraken in over:

• de verdeling van de woning of andere eigendommen

• de verdeling van schulden

• partneralimentatie en de duur daarvan

• pensioenverrekening of pensioenverdeling

• bankrekeningen, spaargeld en beleggingen

  
  

Als jullie kinderen hebben, voegen we daar een ouderschapsplan aan toe. Dat is een apart document, maar het hoort wel bij de scheiding. Daarin staan afspraken over de zorgverdeling, kinderalimentatie en hoe jullie als ouders blijven samenwerken.

Een voorbeeld: stel dat jullie samen een koopwoning hebben. Dan bepalen jullie in het convenant wat ermee gebeurt. Gaat één van jullie erin wonen? Dan staat erin hoe de overwaarde wordt verdeeld en hoe de hypotheek wordt overgenomen. Zo laat je niets aan het toeval over.

Wie stelt het scheidingsconvenant op?

Dat is een vraag die ik regelmatig krijg. Het antwoord hangt af van hoe jullie de scheiding regelen. Als jullie kiezen voor scheidingsmediation, begeleidt de scheidingsmediator jullie bij het maken van alle afspraken. De mediator legt die afspraken vast in een conceptconvenant. Dat is geen advocaat, maar een neutrale begeleider die jullie helpt om samen tot overeenstemming te komen.

Daarna bekijkt een advocaat het convenant. Dat heet een advocatencheck. Die advocaat controleert of alles juridisch klopt en of de afspraken in jullie belang zijn. Vervolgens dient de advocaat het convenant in bij de rechtbank.

Bij Het scheidingscollectief werken we met ervaren scheidingsmediators die het hele traject begeleiden. Van het eerste gesprek tot het definitieve convenant. Zo weten jullie zeker dat niets over het hoofd wordt gezien. Als jullie niet kiezen voor mediation, stellen twee advocaten elk afzonderlijk het convenant op, één voor ieder. Dat werkt ook, maar het is vaak duurder en kan langer duren.

Kan een mediator het convenant rechtsgeldig maken?

Een mediator stelt het convenant op, maar ondertekent het niet als jurist. De juridische geldigheid komt pas na de advocatencheck en de indiening bij de rechtbank. Dat klinkt omslachtig, maar in de praktijk verloopt het soepel.

Ik merk dat mensen soms denken dat ze daarna nog een aparte rechtszaak moeten voeren. Dat is niet zo. De meeste scheidingen via mediation verlopen via een zogenoemde eenvoudige procedure. De advocaat dient het verzoekschrift in en de rechter tekent, zonder dat jullie voor de rechter hoeven te verschijnen.

Een voorbeeld: een stel dat via scheidingsmediation een convenant heeft opgesteld, hoeft in de meeste gevallen niet naar de rechtbank. De advocaat regelt dat op papier. Dat scheelt tijd, kosten en stress.

Wat als jullie het niet eens worden over de inhoud?

Het komt voor dat een onderdeel van het convenant voor spanning zorgt. De woning, de alimentatie of de verdeling van het pensioen zijn onderwerpen waar mensen soms lang over praten.

Als jullie er samen niet uitkomen, is dat geen falen. Het is gewoon een teken dat er meer gesprekstijd nodig is. Een goede mediator weet hoe hij of zij dat gesprek vlot trekt. Soms helpt het om de cijfers er even uit te halen en eerst te praten over wat eerlijk aanvoelt.

Als er echt geen overeenstemming komt over één punt, zijn er opties. Jullie kunnen een financieel adviseur of pensioenspecialist inschakelen voor een objectief advies. Of jullie passen dat onderdeel later aan, als de gemoederen wat rustiger zijn. Bij scheiding of echtscheiding is geduld soms het meest waardevolle dat een mediator kan bieden. Ik neem daar bewust de tijd voor.

Kan een scheidingsconvenant later worden aangepast?

Ja, dat kan. Een convenant is bindend, maar de werkelijkheid verandert. Als jullie situatie significant wijzigt, kunnen afspraken worden herzien.

Denk aan situaties zoals:

• een grote inkomensverandering bij één van jullie

• een nieuwe samenwoonrelatie van de partner die alimentatie ontvangt

• kinderen die ouder worden en waarvan de behoeften veranderen

• verkoop van de woning na de scheiding

  
  

Aanpassen kan onderling, via mediation of via de rechter. Het handigst is om dit onderling of via een mediator te regelen. Dat gaat sneller en is minder belastend dan een rechtszaak.

Ik adviseer altijd om in het convenant al vast te leggen onder welke omstandigheden een herziening mogelijk is. Dat voorkomt discussies achteraf.

Veelgestelde vragen over het scheidingsconvenant

Is een scheidingsconvenant hetzelfde als een echtscheidingsakte?

Nee, dat zijn twee verschillende documenten. Het scheidingsconvenant bevat de onderlinge afspraken tussen jullie. De echtscheidingsakte is de officiële uitspraak van de rechter waarmee de echtscheiding een feit is. Het convenant wordt verwerkt in de scheidingsbeschikking, maar het zijn aparte stukken.

Moeten we allebei het convenant ondertekenen?

Ja, dat is noodzakelijk. Het convenant is een overeenkomst tussen twee mensen. Jullie tekenen allebei voor akkoord. Daarna tekent de advocaat het verzoekschrift en wordt alles ingediend bij de rechtbank. Zonder handtekening van allebei heeft het document geen rechtskracht.

Hoe lang duurt het om een convenant op te stellen via mediation?

Dat verschilt per situatie. Eenvoudige scheidingen zonder kinderen of complexe bezittingen kunnen soms binnen een paar sessies worden afgerond. Scheidingen met een koopwoning, pensioen en kinderen vragen meer tijd. Gemiddeld duurt een mediationtraject twee tot vier maanden. De mediator bepaalt het tempo niet, jullie doen dat samen.

Een goed convenant geeft rust en duidelijkheid

Een scheidingsconvenant is meer dan een juridisch document. Het is de basis voor een nieuw hoofdstuk. Goede afspraken zorgen ervoor dat jullie allebei weten waar je aan toe bent, ook over een jaar of vijf.

Bij Het scheidingscollectief begeleiden we jullie van het eerste gesprek tot het definitieve convenant. Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. We kijken samen naar wat jullie situatie vraagt.