Scheidingsconvenant: waarom het eerst moet

Een scheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst tussen twee partners die gaan scheiden. Jullie leggen daarin vast hoe jullie alles verdelen. Denk aan de woning, de hypotheek, spaargeld, schulden en eventueel partneralimentatie. Als jullie kinderen hebben, voegen jullie daar een ouderschapsplan aan toe.

Het convenant is geen formuliertje. Het is een bindende afspraak die de rechter meeneemt in de uitspraak. De rechtbank kijkt of alles klopt, maar heronderhandelt niet zomaar wat jullie samen hebben vastgelegd. Dat is precies de kracht ervan: jullie houden zelf de regie.

Stel dat jullie samen een koopwoning hebben. In het convenant staat wie de woning overneemt, tegen welke waarde en hoe de overwaarde verdeeld wordt. Die duidelijkheid voorkomt ruzie later. En dat is geen klein voordeel.

Waarom de rechtbank niet alles oplost

Veel mensen denken dat de rechter de knopen doorhakt. Dat klopt deels. Maar een rechter heeft weinig tijd per zaak. Jullie situatie wordt beoordeeld op basis van stukken, niet op basis van een goed gesprek. De nuance die jullie thuis wel kennen, raakt onderweg verloren.

Bovendien kost een rechtszaak zonder convenant meer. Advocaten moeten meer werk verzetten. Dat werk brengen jullie in rekening. En een procedure duurt langer dan wanneer jullie er zelf uitkomen met hulp van een mediator.

Ik zie het regelmatig in mijn praktijk: stellen die dachten dat de rechter het wel zou regelen, komen erachter dat ze vastlopen. Ze wachten maanden op een uitspraak. En als die er is, voelt hij voor beiden onbevredigend. Een convenant dat jullie samen hebben opgesteld voelt anders. Jullie hebben er zelf aan meegewerkt.

Wat er in een goed convenant staat

Een convenant is maatwerk. Geen twee scheidingen zijn hetzelfde. Toch zijn er onderdelen die bijna altijd terugkomen. Ik loop ze kort met jullie door.

De boedelverdeling regelt wat er met jullie bezittingen en schulden gebeurt. Wie neemt de auto? Wie lost de creditcard af? Hoe verdelen jullie het spaargeld? Dit vraagt om een helder overzicht van alles wat jullie samen hebben.

Dan is er de woning. Als jullie een koopwoning hebben, moeten jullie beslissen of die verkocht wordt of dat één van jullie de woning overneemt. Die keuze heeft gevolgen voor de hypotheek. De bank moet meewerken. Dat regelen jullie niet in één dag, maar het convenant legt de basis.

Partneralimentatie komt aan bod als er een inkomensongelijkheid is. Heeft één van jullie minder verdiend tijdens het huwelijk, bijvoorbeeld omdat jullie voor de kinderen hebben gekozen? Dan kan alimentatie aan de orde zijn. In het convenant staat het bedrag, de duur en de indexering.

Als jullie samen kinderen hebben, is een ouderschapsplan verplicht. Dat is een apart document, maar het hoort bij het convenant. Hierin staan afspraken over de verdeling van zorg en opvoeding, de communicatie en de kinderalimentatie.

Hoe een mediator jullie hierbij helpt

Jullie hoeven dit niet alleen te doen. Een mediator begeleidt jullie gesprekken en helpt jullie tot afspraken te komen. Ik werk als MfN registermediator, wat betekent dat ik gebonden ben aan professionele kwaliteitseisen en onpartijdig blijf.

Mediation is geen rechtszaak. Het is een gesprek, begeleid door iemand die weet hoe dit soort processen werken. Jullie bepalen zelf het tempo. Jullie bepalen zelf wat er in het convenant komt. Ik zorg dat jullie alle opties kennen en dat er geen belangrijke dingen over het hoofd worden gezien.

Een voorbeeld: ik begeleid een stel waarbij de man ondernemer is en de vrouw in loondienst werkt. De vermogenssituatie is complex. Toch komen we er samen uit, stap voor stap. Ze zijn allebei blij dat ze het niet aan de rechter hebben overgelaten. Het voelt als een eigen keuze. Dat is precies wat goede mediation doet.

Bij Het scheidingscollectief begeleiden we jullie door dit hele traject. Van het eerste gesprek tot het moment dat het convenant klaar is voor de rechtbank. We werken gestructureerd, maar nemen de tijd die jullie nodig hebben.

Wanneer je het convenant aanlevert bij de rechtbank

Het convenant is klaar als jullie het allebei hebben ondertekend. Dan gaat het samen met het verzoekschrift naar de rechtbank. Jullie hoeven daar in de meeste gevallen niet zelf voor te verschijnen. De rechter beoordeelt of alles juridisch klopt en spreekt daarna de echtscheiding uit.

De procedure via een advocaat is dan een stuk korter. Jullie hebben immers al het zware werk gedaan. De advocaat dient het verzoek in en bewaakt de juridische kant. Dat scheelt jullie tijd en kosten.

Het moment dat de uitspraak er is, voelt anders dan na een langdurig gevecht. Jullie hebben samen beslissingen genomen. Jullie staan allebei achter het resultaat. Dat is de basis voor een goede volgende fase, zeker als jullie samen kinderen opvoeden.

Veelgemaakte fouten bij het opstellen

Ik zie een aantal fouten die regelmatig voorkomen. De eerste is dat mensen te snel willen gaan. Ze willen er zo snel mogelijk vanaf en sluiten akkoord zonder alles goed te lezen. Later ontstaan er vragen over wat er precies bedoeld werd. Een convenant moet duidelijk zijn, niet snel.

De tweede fout is dat mensen fiscale gevolgen vergeten. De overdracht van een woning heeft belastingconsequenties. Hetzelfde geldt voor bepaalde pensioenafspraken. Een mediator wijst jullie op die gevolgen. Een advocaat die alleen het verzoekschrift indient, doet dat niet altijd.

De derde fout is dat het ouderschapsplan te vaag blijft. "We verdelen de zorg gelijkwaardig" klinkt goed, maar wat betekent dat in de praktijk? Wie haalt de kinderen op? Hoe gaat het met feestdagen? Hoe communiceren jullie als er iets verandert? Duidelijke afspraken voorkomen later gedoe.

Veelgestelde vragen over het scheidingsconvenant

Is een scheidingsconvenant verplicht bij een scheiding?

Een convenant is niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk heeft de rechtbank het nodig om de scheiding goed te kunnen uitspreken. Zonder convenant is de kans groot dat de procedure vastloopt of veel langer duurt. Jullie regelen hiermee ook jullie eigen belangen, wat altijd beter is dan afwachten wat de rechter beslist.

Kunnen jullie een convenant zelf opstellen zonder hulp?

Dat kan technisch gezien. Maar het is af te raden. Een convenant bevat juridische en financiële afspraken die verstrekkende gevolgen hebben. Een mediator of jurist zorgt dat alles klopt, dat jullie niets vergeten en dat het document geldig is. Zelf opstellen klinkt goedkoper, maar fouten kosten later meer.

Wat als jullie het niet eens worden over de inhoud?

Dan is mediation precies de juiste stap. Een mediator helpt jullie om tot een akkoord te komen, ook als de gesprekken lastig zijn. Lukt het echt niet, dan is er altijd nog de rechtbank. Maar in mijn ervaring komen de meeste stellen er met goede begeleiding wel uit. Het vergt tijd en eerlijkheid, van allebei.

Goed begin, betere uitkomst

Een scheiding is bijna nooit makkelijk. Maar jullie hebben meer invloed op het verloop dan veel mensen denken. Een scheidingsconvenant is geen bureaucratisch obstakel. Het is een kans om samen duidelijkheid te scheppen, op jullie eigen voorwaarden.

Bij Het scheidingscollectief helpen we jullie om die afspraken te maken op een manier die recht doet aan jullie situatie. Rustig, stap voor stap en met oog voor wat er echt toe doet. Neem gerust contact op als jullie willen weten hoe we dat samen aanpakken.