Hoe wijzig je een scheidingsconvenant als omstandigheden na de scheiding veranderen

Jullie hebben de scheiding afgerond. Het convenant ligt er, alles is vastgelegd en jullie zijn allebei verder gegaan met jullie leven. Maar dan verandert er iets. Een van jullie verliest zijn baan, de kinderen willen anders wonen, of het inkomen stijgt flink. Wat dan?

Het convenant voelt ineens als een document dat niet meer past bij de werkelijkheid. Dat is een situatie die ik vaker meemaak dan je zou denken. En het goede nieuws is dat een convenant geen onveranderbaar document is. Er zijn manieren om het aan te passen, als jullie dat allebei willen of als de situatie daar juridisch aanleiding toe geeft.

Wanneer is een wijziging eigenlijk nodig

Niet elke verandering na de scheiding vraagt om een aanpassing van het scheidingsovereenkomst. Soms is een situatie gewoon anders dan verwacht, maar valt die nog binnen de afspraken die jullie hebben gemaakt. Het wordt anders als de verandering structureel is en de bestaande afspraken niet meer uitvoerbaar of redelijk zijn.

Denk aan een flinke daling van het inkomen van de alimentatieplichtige. Of aan een kind dat op een ander adres wil wonen dan was afgesproken. Of aan de verkoop van de woning die eerder aan één van jullie was toebedeeld. In zulke gevallen klopt het convenant niet meer met de praktijk.

Ik zie bij Het Scheidingscollectief regelmatig dat mensen te lang wachten met het aanpassen van afspraken. Dat leidt tot onzekerheid en soms tot conflicten die voorkomen hadden kunnen worden. Het is beter om tijdig actie te ondernemen.

Wijziging met wederzijds goedvinden

De eenvoudigste manier om een convenant te wijzigen is samen. Als jullie het allebei eens zijn over de nieuwe situatie en de nieuwe afspraken, kunnen jullie een aanvulling op het convenant opstellen. Dat heet een wijzigingsovereenkomst of addendum.

In dat document beschrijven jullie welk onderdeel van het originele convenant verandert en wat de nieuwe afspraak is. Jullie tekenen het allebei en laten het indien nodig notarieel bekrachtigen of opnieuw inschrijven bij de rechtbank.

Een voorbeeld: jullie hadden afgesproken dat de kinderalimentatie vijfhonderd euro per maand is. Nu heeft de betalende ouder een andere baan en verdient minder. Jullie overleggen en komen samen op driehonderdvijftig euro uit. Dat nieuwe bedrag leggen jullie schriftelijk vast en tekenen jullie allebei. Zo simpel kan het zijn als er onderling vertrouwen is.

Wat als jullie het niet eens zijn

Het wordt ingewikkelder als één van jullie de wijziging wil en de ander niet. In dat geval kan degene die de aanpassing wil, naar de rechter stappen. De rechter kan een convenant aanpassen als er sprake is van een zogenoemde wijziging van omstandigheden die zo ingrijpend is, dat het onredelijk zou zijn om vast te houden aan de bestaande afspraken.

Die drempel ligt niet laag. Een tijdelijk inkomensverlies is doorgaans niet genoeg. Een langdurige arbeidsongeschiktheid, een nieuwe gezinssituatie of een structurele inkomensverandering kan dat wel zijn. De rechter weegt de belangen van beide partijen af en kijkt ook naar wat jullie zelf hebben afgesproken in het convenant.

Bij Het Scheidingscollectief adviseer ik jullie altijd eerst om samen te zoeken naar een oplossing, ook als dat moeilijk voelt. Een rechterlijke procedure kost tijd, geld en energie. En de uitkomst is onzeker. Mediation is in veel gevallen een betere eerste stap.

Alimentatie aanpassen: de meest voorkomende reden

De meeste wijzigingsverzoeken die ik tegenkom gaan over alimentatie. Dat is ook logisch, want inkomens veranderen, mensen hertrouwen of krijgen een nieuwe partner, en kinderen worden ouder. Al die factoren kunnen een aanpassing rechtvaardigen.

Bij kinderalimentatie geldt dat het belang van het kind altijd centraal staat. Als de financiële situatie van een van de ouders wezenlijk verandert, kan dat reden zijn om de alimentatie aan te passen. De rechter kijkt naar draagkracht en behoefte. Dat zijn twee begrippen die in de praktijk regelmatig discussie opleveren.

Bij partneralimentatie spelen andere factoren mee. Gaat de alimentatieontvanger samenwonen? Dan vervalt de alimentatieplicht van rechtswege. Stijgt het inkomen van de ontvanger flink? Dan kan de alimentatie worden verlaagd. Ik help jullie begrijpen welke feiten relevant zijn voor jullie specifieke situatie.

Afspraken over kinderen aanpassen

Het ouderschapsplan maakt deel uit van het convenant of is er aan gekoppeld. Daarin staan de afspraken over waar de kinderen wonen, hoe de zorg is verdeeld en hoe jullie communiceren over de opvoeding. Maar kinderen groeien op en hun behoeften veranderen.

Een kind van acht dat meer bij de andere ouder wil wonen, of een tiener die zelf een mening heeft over de omgangsregeling, dat vraagt soms om andere afspraken. In principe kunnen jullie die afspraken samen aanpassen. Doen jullie dat schriftelijk en tekenen jullie allebei, dan is er een geldige nieuwe overeenkomst.

Als jullie het niet eens worden, kan ook hier de rechter worden ingeschakeld. Maar ik zie in de praktijk dat kinderen het meest gebaat zijn bij ouders die samen tot een oplossing komen. Mediation helpt daarbij, ook jaren na de scheiding. Het gaat tenslotte om de kinderen, niet om gelijk krijgen.

De rol van de notaris en de rechtbank

Niet elke wijziging hoeft langs een notaris of rechtbank. Gaat het om informele afspraken die niet in het originele convenant waren opgenomen als juridisch bindende bepalingen, dan volstaat een schriftelijke overeenkomst die jullie allebei ondertekenen.

Maar bij afspraken die zijn vastgelegd in een notariële akte, of die onderdeel zijn van een rechterlijke uitspraak, is het verstandig om de wijziging ook officieel te laten vastleggen. Zo voorkomt jullie dat een van beiden later claimt dat de oude afspraken nog gelden.

Bij Het Scheidingscollectief kijken we altijd naar de juridische status van de afspraken die jullie willen wijzigen. Op basis daarvan adviseer ik welke stappen nodig zijn. Soms is het eenvoudiger dan jullie denken, soms zijn er meer stappen nodig.

Veelgestelde vragen over het wijzigen van een scheidingsconvenant

Kan ik mijn ex verplichten om mee te werken aan een wijziging

Nee, niet zomaar. Als jullie het samen eens zijn, is dat de eenvoudigste weg. Ben je het niet eens, dan kun je via de rechter een wijziging vragen. Maar de rechter gaat alleen mee als er sprake is van een wezenlijke en aantoonbare verandering van omstandigheden. Een lichte inkomensstijging of tijdelijke werkloosheid is in de meeste gevallen niet voldoende. Ik raad jullie aan om eerst te proberen er samen uit te komen, eventueel met hulp van een mediator.

Hoe lang duurt het om een convenant te wijzigen

Als jullie het samen eens zijn, kan het heel snel gaan. Een wijzigingsovereenkomst opstellen en ondertekenen kost in principe maar een paar dagen. Moeten er notariële stappen worden gezet of is de rechtbank erbij betrokken, dan duurt het langer, soms enkele weken tot maanden. Een procedure bij de rechter waarbij partijen het oneens zijn, kan oplopen tot een jaar of meer. Dat is precies waarom ik altijd aanraad om samen te zoeken naar een oplossing.

Geldt een nieuwe afspraak automatisch als de situatie verandert

Nee. Een verandering in jullie situatie past het convenant niet automatisch aan. Jullie moeten actief een nieuwe afspraak maken en die schriftelijk vastleggen. Tot dat moment gelden de oude afspraken, ook als die niet meer aansluiten bij de werkelijkheid. Dit is een veelgemaakte fout: mensen handelen informeel anders, maar leggen niets vast. Als er dan een conflict ontstaat, is het originele convenant juridisch nog steeds leidend.

Een convenant dat meegaat met jullie leven

Een scheiding is een moment, maar het leven daarna gaat door. Kinderen worden groter, inkomens veranderen en omstandigheden verschuiven. Het is niet zwak om een convenant aan te passen. Het is slim om te zorgen dat afspraken blijven aansluiten bij de werkelijkheid.

Bij Het Scheidingscollectief help ik jullie ook na de scheiding met het aanpassen van afspraken als dat nodig is. Neem gerust contact op als jullie merken dat het convenant niet meer past bij hoe de situatie er nu uitziet.