Hoe alimentatie voor zelfstandigen en ondernemers anders wordt berekend dan voor werknemers

Een scheiding brengt veel financiële vragen met zich mee. Eén van de moeilijkste is: hoe wordt alimentatie berekend als een van jullie ondernemer is? Want het antwoord is niet hetzelfde als voor iemand met een vast salaris. Het inkomen van een ondernemer is complexer, grilliger en minder transparant. Dat maakt de berekening lastiger, maar zeker niet onmogelijk.

Ik leg jullie uit hoe dat in de praktijk werkt, waar de knelpunten zitten en wat jullie kunnen doen om dit eerlijk en werkbaar te regelen.

Waarom de standaardberekening niet werkt voor ondernemers

Bij een werknemer is het inkomen eenvoudig te bepalen. Er is een salarisstrook, een jaaropgave en een vaste werkgever. De rechter of mediator kan het inkomen in één oogopslag zien en meenemen in de berekening van draagkracht of behoefte.

Bij een ondernemer werkt dat anders. Een zzp'er heeft geen salarisstrook. Een DGA, dat is een directeur-grootaandeelhouder van een bv, bepaalt zelf hoeveel salaris hij of zij opneemt. De winst van een eenmanszaak varieert per jaar. En dan zijn er ook nog belastingaftrekposten, investeringsaftrekken en zakelijke kosten die het beeld vertroebelen.

De standaardberekening gaat uit van een helder, stabiel inkomen. Dat klopt niet bij de meeste ondernemers. Daarom vraagt een alimentatieberekening voor zelfstandigen om een andere aanpak, met meer cijfers, meer context en meer maatwerk.

Welk inkomen telt mee bij de berekening

Dit is de vraag die het meeste discussie oplevert. Bij een werknemer telt het brutoloon mee, aangevuld met vakantiegeld en eventuele bonussen. Bij een ondernemer wordt er gekeken naar wat er daadwerkelijk beschikbaar is, of beschikbaar had kunnen zijn.

Dat betekent dat niet alleen het salaris of de onttrekking uit de onderneming telt. Ook de winst die in de onderneming blijft zitten, kan meewegen. Stel dat een DGA zichzelf een salaris uitkeert van zestigduizend euro per jaar, maar de bv maakt een winst van honderdveertigduizend euro. Dan kan de rechter of mediator oordelen dat de DGA een hoger inkomen heeft dan het salaris suggereert, omdat die winst in principe beschikbaar is.

Bij een zzp'er of eenmanszaak wordt gekeken naar de gemiddelde winst over de afgelopen drie jaar. Eén goed jaar of één slecht jaar telt daardoor minder zwaar. Dat geeft een realistischer beeld, maar het vraagt wel om volledige en eerlijke financiële gegevens over een langere periode.

Het verschil tussen draagkracht en behoefte

Alimentatie draait om twee begrippen: draagkracht en behoefte. Draagkracht is wat de betaler kan missen. Behoefte is wat de ontvanger nodig heeft om op het gewende welvaartsniveau te leven. Die twee moeten met elkaar in balans zijn.

Voor ondernemers tijdens een scheiding speelt draagkracht een lastige rol. Als het bedrijf het ene jaar goed gaat en het andere jaar minder, hoe bepaal je dan wat iemand structureel kan betalen? Rechters en mediatoren kijken daarom naar een genormaliseerd inkomen, dat wil zeggen een gemiddelde over meerdere jaren, gecorrigeerd voor uitzonderlijke posten.

Een voorbeeld: stel dat jullie net uit elkaar gaan en het bedrijf heeft de afgelopen drie jaar respectievelijk tachtigduizend, vijftigduizend en negentigduizend euro winst gemaakt. Het gemiddelde is dan tweeenzeventigduizend euro per jaar. Dat gemiddelde vormt de basis voor de draagkrachtberekening, niet het beste of het slechtste jaar.

Welke kosten worden wel en niet meegenomen

Ondernemers mogen bepaalde zakelijke kosten aftrekken van hun winst. Dat is fiscaal toegestaan en volkomen legaal. Maar bij alimentatieberekeningen kijkt de rechter soms kritisch naar welke kosten echt noodzakelijk zijn voor het bedrijf en welke niet.

Kosten die normaal zijn voor de bedrijfsvoering, zoals huur van een werkruimte, materialen of personeelskosten, worden geaccepteerd. Maar kosten die deels privé zijn, zoals een leaseauto die ook privé wordt gebruikt, of een zakelijke telefoon die bijna uitsluitend privé is, worden soms gecorrigeerd.

Ik zie in de praktijk dat dit punt veel spanning oplevert. De ondernemer wil zijn of haar werkelijke situatie laten zien, maar de partner twijfelt aan de eerlijkheid van de cijfers. Goede begeleiding helpt om dit objectief en transparant te maken, zonder dat het een gevecht wordt over elke factuur.

Hoe zzp'ers en DGA's anders worden behandeld

Er is een verschil tussen een zzp'er met een eenmanszaak en een DGA met een bv. Dat verschil heeft gevolgen voor de alimentatieberekening.

Bij een zzp'er is het inkomen gelijk aan de winst na aftrek van kosten en belasting. Er is geen rechtspersoon tussen de ondernemer en het geld. Wat de onderneming verdient, verdient de ondernemer.

Bij een DGA is er wel een rechtspersoon, namelijk de bv. De DGA bepaalt zelf hoeveel salaris hij of zij opneemt en hoeveel winst in de bv blijft. Dat geeft flexibiliteit, maar ook de mogelijkheid om het inkomen kunstmatig laag te houden. Rechters en mediatoren weten dit en kijken daarom verder dan alleen het DGA-salaris. Ze beoordelen het totale beeld, inclusief dividenduitkeringen en de winstreserves van de bv.

Bij Het Scheidingscollectief begeleid ik jullie door dit proces. Ik help jullie om de juiste cijfers boven tafel te krijgen en te begrijpen wat die betekenen voor de alimentatieberekening.

Wanneer het inkomen tijdelijk lager is door de scheiding zelf

Scheidingen hebben ook een praktisch effect op de bedrijfsresultaten. Een ondernemer die midden in een scheiding zit, heeft minder tijd en energie voor het bedrijf. De omzet kan tijdelijk dalen. Of er worden juist investeringen gedaan om het vermogen fiscaal te verplaatsen.

Rechters en mediatoren houden hier rekening mee. Een tijdelijk lager inkomen als gevolg van de scheiding wordt niet altijd geaccepteerd als reden om minder alimentatie te betalen. Er wordt gekeken naar het structurele inkomen, niet naar een momentopname.

Omgekeerd geldt hetzelfde. Als het bedrijf vlak voor de scheiding ineens veel minder goed gaat dan de jaren ervoor, is dat een signaal dat nader onderzoek verdient. Ik zie dit soort situaties regelmatig voorbijkomen en help jullie om er eerlijk mee om te gaan, in beide richtingen.

Veelgestelde vragen over alimentatie voor zelfstandigen en ondernemers

Moet een ondernemer zijn volledige boekhouding delen bij een alimentatieberekening

Ja, daar bestaat een wettelijke informatieplicht voor. Beide partners hebben recht op inzage in de financiële situatie die relevant is voor de berekening van draagkracht en behoefte. Dat betekent in de praktijk dat jaarstukken, belastingaangiften en soms ook bankafschriften van de onderneming moeten worden gedeeld. Weigeren of informatie achterhouden werkt averechts en kan door de rechter worden gesanctioneerd.

Kan alimentatie worden herzien als het bedrijf het later slechter doet

Ja, dat is mogelijk. Alimentatie is geen vaste afspraak voor altijd. Als de financiële situatie van de betaler ingrijpend verandert, kan er een verzoek tot wijziging worden ingediend bij de rechter. Dat geldt ook voor ondernemers van wie het bedrijf structureel minder gaat draaien. Wel moet het gaan om een echte, aantoonbare verandering en niet om een tijdelijke dip.

Hoe wordt alimentatie berekend als beide partners ondernemer zijn

Dan worden de draagkracht en de behoefte van allebei berekend op basis van hun ondernemersinkomen. Wie meer verdient, heeft in principe meer draagkracht. Of er alimentatie wordt betaald en hoeveel, hangt af van het verschil in draagkracht en de behoefte aan aanvulling. Dit is een situatie die om extra zorgvuldige begeleiding vraagt, omdat beide kanten van de berekening complex zijn.

Samen een eerlijk beeld opbouwen

Alimentatie berekenen voor ondernemers vraagt om geduld, transparantie en deskundigheid. Het is geen kwestie van één salarisstrook invullen. Het vraagt om inzicht in meerdere jaren, meerdere cijfers en meerdere perspectieven.

Wat ik jullie kan bieden is helderheid in een ingewikkeld proces. Bij Het Scheidingscollectief werk ik samen met jullie aan een berekening die klopt, die eerlijk is en die past bij jullie situatie. Neem gerust contact op of kijk op de website wat ik voor jullie kan betekenen.