Convenant niet geregistreerd: wat zijn de gevolgen?

Een scheidingsconvenant is een overeenkomst. Jullie leggen daarin samen vast hoe jullie de scheiding regelen. Denk aan de verdeling van bezittingen, afspraken over alimentatie en de omgang met de kinderen. Het is geen officieel rechtsdocument van de rechtbank, maar een contract tussen twee mensen dat alles vastlegt over jullie scheidingsafspraken.

Dat betekent dat het convenant juridisch bindend is zodra jullie het allebei ondertekenen. Jullie zijn verplicht om je aan de afspraken te houden. Maar er zit een verschil tussen een convenant dat alleen is ondertekend en een convenant dat notarieel is bekrachtigd of is opgenomen in een rechterlijke beschikking.

Dat verschil heeft gevolgen. Niet in elke situatie, maar in een aantal gevallen heel concrete en vervelende gevolgen. Die bespreek ik hieronder.

Wanneer je het convenant wel moet registreren

Soms is registratie niet nodig. Als jullie allebei de afspraken nakomen en er geen geschil ontstaat, werkt een gewoon ondertekend convenant prima. Maar er zijn situaties waarbij je niet zonder notaris of rechtbank kunt.

De overdracht van een woning is daar het duidelijkste voorbeeld van. Als de woning van jullie samen is en een van jullie neemt de woning over, dan moet dat bij de notaris worden vastgelegd. Zonder notariële akte kan de overdracht niet worden ingeschreven bij het Kadaster. Wat in het convenant staat, heeft dan geen effect in de praktijk.

Hetzelfde geldt voor een hypotheek. De bank beslist zelf of ze akkoord gaan met het ontslaan van een partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Dat regelen jullie niet via het convenant alleen. Daarvoor is een apart traject nodig met de bank en uiteindelijk de notaris.

Wat er mis kan gaan zonder registratie

Stel dat jullie hebben afgesproken dat een partner de auto krijgt en de ander de spaarrekening. Dat staat in het convenant. Maar als de andere partner later die afspraak niet nakomt, wat dan?

Dan moeten jullie naar de rechter. Het convenant is wel een bewijs van de afspraak, maar het heeft geen executoriale kracht. Dat betekent dat een deurwaarder er niet direct op kan handelen. Jullie kunnen niet zomaar afdwingen dat de afspraak wordt nagekomen. Dat kost tijd, geld en energie op een moment dat niemand dat wil.

Bij Het scheidingscollectief zie ik dat mensen dit onderscheid vaak niet kennen. Ze denken dat een getekend convenant hetzelfde werkt als een rechterlijk vonnis. Dat is niet zo. Een convenant dat via de rechter is gehomologeerd, of een notariële akte, heeft wel die kracht. Dat maakt een groot verschil als er later problemen ontstaan.

De rol van de rechtbank bij jullie scheiding

Als jullie getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, moet de scheiding worden uitgesproken door de rechtbank. Jullie kunnen niet zelf beslissen dat jullie gescheiden zijn. Daarvoor is een verzoekschrift nodig.

Het convenant gaat dan mee als bijlage bij dat verzoekschrift. De rechter neemt de inhoud op in de beschikking. Vanaf dat moment heeft het convenant een officieel karakter. De afspraken zijn dan niet alleen een contract tussen jullie, maar onderdeel van een rechterlijke uitspraak.

Als jullie het convenant niet meesturen, of als de rechter het niet opneemt, blijft het een private overeenkomst. Dat is in veel gevallen voldoende, maar het geeft minder zekerheid bij geschillen.

Alimentatie en de gevolgen van niet registreren

Alimentatieafspraken vormen een apart onderdeel. Als jullie in het convenant hebben afgesproken dat een partner alimentatie betaalt, is dat bindend. Maar als die betaling stopt, moet de andere partner actie ondernemen.

Bij een convenant dat is opgenomen in de rechterlijke beschikking, kan de alimentatiegerechtigde partner direct actie laten ondernemen via het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen, ook wel het LBIO genoemd. Dat bureau int de alimentatie als de betaler niet meer betaalt.

Bij een convenant dat alleen is ondertekend maar niet via de rechtbank is bekrachtigd, is die weg veel lastiger. Dan moeten jullie alsnog naar de rechter om nakoming te eisen. Ik adviseer altijd om alimentatieafspraken goed te verankeren, juist omdat het hier om maandelijkse bedragen gaat die iemand echt nodig heeft.

Wat dit betekent voor jullie eigen situatie

Niet ieder stel heeft een woning, alimentatie of een groot vermogen. Soms zijn de afspraken eenvoudig en is een getekend convenant ruim voldoende. Maar die afweging maken vraagt inzicht in jullie eigen situatie.

Ik help jullie bij Het scheidingscollectief om te bekijken wat jullie nodig hebben. Wat staat er in het convenant? Welke afspraken hebben gevolgen voor derden, zoals een bank of het Kadaster? Welke afspraken moeten juridisch afdwingbaar zijn? Op basis van die vragen adviseer ik jullie over de volgende stap.

Een voorbeeld: een stel had samen een kleine overwaarde op de woning en geen kinderen. Ze hadden allebei eigen inkomens en geen alimentatie afgesproken. In hun geval was het convenant eenvoudig en was de notaris alleen nodig voor de woningoverdracht. Meer niet.

Veelgestelde vragen over het registreren van het convenant

Moeten jullie altijd naar de notaris voor het convenant?

Nee, niet altijd. Het convenant zelf hoeft niet notarieel te worden opgesteld. Maar voor de uitvoering van bepaalde afspraken, zoals de overdracht van een woning of het aanpassen van een hypotheek, is een notaris wel verplicht. De notaris voert die handelingen uit, maar stelt het convenant zelf niet per se op.

Wat als een van jullie zich later niet aan het convenant houdt?

Dan kunnen jullie de andere partij aanspreken op de overeenkomst. Het convenant is juridisch bindend na ondertekening. Maar zonder executoriale kracht, die je krijgt via een rechterlijke beschikking of een notariële akte, kunnen jullie de nakoming niet direct afdwingen. Jullie moeten dan alsnog naar de rechter. Dat is de reden waarom ik altijd aanraad om goed te nadenken over hoe jullie afspraken worden verankerd.

Kunnen jullie het convenant later nog laten registreren?

Dat hangt af van de situatie. Als de scheiding al is uitgesproken door de rechtbank, is het niet meer mogelijk om het convenant alsnog op te laten nemen in de beschikking. Wel kunnen jullie naar de notaris gaan om bepaalde afspraken alsnog notarieel vast te leggen. Denk aan een akte van verdeling voor de woning.

Voor alimentatie of andere persoonlijke afspraken is dat lastiger. Ik raad aan om dit soort zaken goed te regelen voordat de scheiding definitief is.

Wat jullie nu het beste kunnen doen

Een scheidingsconvenant is een belangrijk document. Het legt vast wat jullie samen hebben besloten. Maar de kracht van dat document hangt af van hoe het is vastgelegd en of de uitvoering klopt.

Jullie hoeven dit niet alleen uit te zoeken. Bij Het scheidingscollectief begeleid ik jullie door het hele traject. Van het opstellen van de afspraken tot het regelen van de juiste registraties. Zodat jullie convenant niet alleen op papier klopt, maar ook in de praktijk werkt.

Neem gerust contact op voor een eerste gesprek. Dan kijken we samen rustig naar jullie situatie en wat er nog geregeld moet worden.